Zebrania na których rozważano

„Zebrania, na których rozważano sprawy związane z polityką, odbywały się znacznie częściej, aniżeliby się sądziło. Jacyś nie wiadomo skąd przybyli agitatorzy krążyli, niczym;
apostołowie nieznanego Boga, po miastach i wioskach, siejąc wszędzie słowa wolności. Rządowi, który był dotychczas całkiem ślepy, naraz otworzyły się oczy. Ludzie, stojący na czele owej wielkiej machiny, którą się zwykło nazywać nawą państwową — zanim jeszcze zrozumieli przyczyny tego zjawiska
— spostrzegli, że pewne jej tryby zaczęły odmawiać posłuszeństwa. Wszystkie umysły były przepojone duchem opozycji, choć ona jeszcze nie została wprowadzona w czyn. Ów niewidzialny, ale dający się wyczuć wszechobecny duch oporu, niekiedy groźny niczym nieuchwytne widmo, był tym niebezpieczniejszy, że choć jego istnienie nie ulegało wątpliwości, niepodobna było go pochwycić.
W stodole zebrało się dwudziestu czy też dwudziestu pięciu arendarzy, podległych staremu Billotowi.
Billot wszedł do stodoły, za nim — Pitou. Wszystkie głowy odkryły się, wyciągnięte ramiona powiewały kapeluszami. Było rzeczą jak najbardziej oczywistą, że wszyscy ci zacni ludzie gotowi są ponieść śmierć na jedno skinienie swego pana. Billotwyjaśnił wieśniakom, że broszura, którą miał odczytać Pitoii, została napisana przez doktora Gilberta. Doktor Gilbert był bardzo znany w całym okręgu, gdyż posiadał tu kilka folwarków, z których największy był dzierżawiony przez starego Billota.“(12)